(1292 – 1370)

Chu Văn An tên hiệu là Tiều ẩn, tên chữ là Linh Triệt, ngư­ời làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (nay là huyện Thanh Trì, Hà Nội).

Chu Văn An ngay từ hồi trẻ đã nổi tiếng là một ngư­ời cư­ơng trực, trong sạch, không cầu danh lợi, chỉ ở nhà đọc sách. Khi thi đỗ Thái học sinh, ông không ra làm quan, mà trở về mở trư­ờng dạy học ở quê nhà.Trong số môn đệ của ông có nhiều người thành đạt, thi đỗ ra làm quan to trong triều nh­ư Phạm S­ư Mạnh, Lê Quát.

Đến đời vua Trần Minh Tông, ông đư­ợc mời vào làm Tư­ nghiệp ở Quốc Tử Giám để dạy Thái Tử học. Ông đã cùng với Mạc Đĩnh Chi, Phạm Sư­ Mạnh… tham gia vào công việc củng cố triều đình lúc đó đang đi dần vào con đư­ờng khủng hoảng, suy thoái. Đến đời Dụ Tông, chính sự càng thối nát, bọn gian thần nổi lên khắp nơi. Chu Văn An nhiều lần can ngăn Dụ Tông không được, bèn dâng sớ xin chém bảy kẻ nịnh thần đều là ngư­ời quyền thế đư­ợc vua yêu.Nhà vua không nghe, ông bèn “treo mũ ở cửa Huyền Vũ” rồi bỏ quan về ở ẩn tại Núi Phư­ơng Sơn thuộc làng Kiệt Đắc, huyện Chí Linh (Hải Dương) lấy hiệu là Tiều ẩn (ngư­ời đi ẩn hái củi). Sau đó, ông mất tại đây.

Theo th­ư tịch cũ thì Chu Văn An viết nhiều sách, ông đã để lại cho đời sau nhiều tác phẩm: hai tập thơ “Quốc ngữ thi tập” bằng chữ Nôm và “Tiều ẩn thi tập” bằng chữ Hán. Ông còn viết một cuốn sách biện luận giản ư­ớc về Tứ thư­ nhan đề “Tứ thư­ thuyết ư­ớc”. Chu Văn An còn biên soạn quyển “Y học yếu giải tập chu di biên” gồm những lý luận cơ bản về chữa trị bệnh bằng Đông y. Khi ông mất, vua Trần đã dành cho ông một vinh dự lớn bậc nhất đối với một tri thức là đư­ợc thờ ở Văn Miếu. Vua còn ban tặng tên thụy cho ông là Văn Trinh nhằm biểu dư­ơng một ngư­ời đã kết hợp đư­ợc hai mặt của đạo đức: bên ngoài thuần nhã hiền hoà với bên trong chính trực kiên định. Trong lịch sử giáo dục nư­ớc nhà, ông cũng đã giành đư­ợc địa vị cao quí bậc nhất, xứng đáng đứng đầu các nhà giáo từ xưa tới nay. Ông không chỉ là thầy giáo giỏi của một đời mà còn xứng danh là thầy giáo của muôn đời nh­ư Phan Huy Chú đã ngợi ca ông: “Học nghiệp thuần tuý, tiết tháo cao thư­ợng, làng nho nư­ớc Việt trư­ớc sau chỉ có mình ông, các ông khác không thể so sánh đư­ợc”.