Không ai còn lạ lẫm gì khi nghe cái tên To-ma An-va Ê-đi-xơn, nhà bác học nổi tiếng với những phát kiến vĩ đại như: Hoàn chỉnh máy điện báo “tích cơ”, nâng cao hiệu suất máy điện báo của nhà sáng chế người Anh Giooc Lit-ton, tìm ra loại giấy ghi mooc-xo có tráng pa-ra-phin nhằm tăng độ bền, phát minh ra máy ghi âm, đèn điện, tầu điện, máy chiếu bóng… Hơn thế nữa, trong cuộc sống đời tư của mình, nhà phát minh thiên tài người Mỹ này còn để lại một giai thoại mà người đời sau còn kể mãi: Giai thoại về một tình yêu chóng vánh như tia chớp và lời cầu hôn “xuất thần” chỉ sau … hai lần gặp gỡ.
Một giây là bé nhỏ, nhưng một giây cũng đủ để làm nên lịch sử. Với thiên tài Ê-đi-xơn, giới hạn một đời người ngắn ngủi đến nỗi không đủ để cho người ta có thể “vòng vo” bất cứ việc gì, cho dù đấy là việc đại sự cả đời như việc… yêu và lấy vợ. Chính cuộc hôn nhân đơn giản và chóng vánh của ông đã chứng thực cho thuyết lý về cuộc sống của nhà bác học vĩ đại này.
Hai mươi tư tuổi (năm 1871), Ê-đi-xơn đã là một nhân vật giầu có và nổi tiếng. Nhưng giầu có, nổi tiếng không làm vợi đi nỗi cô đơn của một người con mất mẹ; công việc, sự nghiệp không thể làm vợi đi nỗi trống vắng trong tâm hồn phơi phới yêu thương của một chàng trai trẻ. Theo lời khuyên của chị gái, Ê-đi-xơn bắt đầu nghĩ đến chuyện lập gia đình.
Đó là một buổi chiều mưa định mệnh, trên đường đến nơi làm việc, Ê-đi-xơn bất chợt nhìn thấy ở cửa xưởng của mình có hai thiếu nữ đang đứng co ro tránh mưa. Sẵn có chiếc ô cầm trong tay, anh mời hai cô đi. Rất nhanh chóng, Ê-đi-xơn cảm tình với cô gái mang tên Ma-ri với dáng vẻ thanh mảnh, nhan sắc “vừa phải” nhưng duyên dáng và dịu dàng, cô rất giống hình ảnh về người bạn đời mà Ê-đi-xơn vẫn thường hình dung.
ít hôm sau, như thường lệ, Ê-đi-xơn đến văn phòng làm việc. Anh rất ngạc nhiên khi thấy Ma-ri đang ngồi đánh máy, quả tình anh chưa bao giờ nghĩ cô lại làm việc ở xưởng của mình. Thấy anh, cô tỏ ra lúng túng, vội ngừng gõ máy. Ê-đi-xơn khẽ khàng:
- Xin lỗi cô, vì tôi mà cô…
- Dạ, không dám ạ…
Trước sự e lệ của cô gái, Ê-đi-xơn thấy mình mạnh dạn hơn:
- Vâng, hôm nọ chúng ta đã làm quen với nhau “trong mưa”, thế mà tôi hoàn toàn không biết cô làm ở đây. ồ, sao tôi lại lơ đãng đến thế không biết? Cô tha lỗi cho tôi nhé.
Bất chợt, một quyết định vụt đến trong đầu như một tia chớp, cũng giống như bao lần những ý tưởng khoa học xuất thần đến với Ê-đi-xơn, anh cố nén bình tĩnh và nói:
- Thưa cô, tôi không muốn mất thì giờ nói những câu vô ích. Tôi xin lỗi hỏi cô một câu rất ngắn và rõ ràng: Cô có ưng làm vợ tôi không?
Cô gái hốt hoảng nhìn người chủ xưởng… không tin nổi những điều mình vừa nghe, Ma-ri thấy vạn vật quanh mình chao đảo, thấy mình như đang ở một thế giới nào khác. Sau một lúc định thần, cô gái mới thốt lên lời:
- Thưa ông, xin ông đừng nói đùa…
Ê-đi-xơn nghiêm mặt. Ai lại có thể nói đùa một chuyện động trời như thế cơ chứ?
- Không, tôi không đùa. Ngược lại tôi nói rất nghiêm chỉnh.
Cô gái càng lúng túng:
- Vâng, nhưng chẳng lẽ, với một quyết định quan trọng như vậy, ông lại muốn em trả lời trong một giây thôi sao?
- Những quyết định lớn đều như vậy: chỉ trong một giây thôi. Và cuộc đời ngắn ngủi quá đến nỗi ta phải cân nhắc nó đến bằng gam nữa. ý cô thế nào? Cô nhận lời tôi nhé? Tôi xin cô hãy suy nghĩ trong 5 phút.
Ma-ri ngạc nhiên nhìn ông rồi khẽ khàng đáp:
- Năm phút ư? Em không muốn ông phải chờ lâu đến thế… Vâng, em nhận lời.
Ê-đi-xơn sung sướng cầm tay Ma-ri khẽ hôn và nói:
- Hôm nay là thứ mấy nhỉ? Thứ hai à… tốt. Chủ nhật tới chúng ta sẽ làm lễ cưới…
Sự việc quá bất ngờ và chóng vánh, khiến cho vài ngày sau, Ma-ri vẫn không tin đó là sự thật. Một hôm cô hỏi Ê-đi-xơn:
- Thưa ông, hôm nọ ông có hứa với em một việc, ông có còn nhớ không?
Nhìn vẻ mặt ngờ vực và tội nghiệp của “người yêu”, Ê-đi-xơn lộ vẻ buồn bực:
- Sao lại không nhớ. Em nghĩ rằng tôi đùa với em sao? Em nghĩ rằng tôi có thể bỏ phí thì giờ vào những chuyện ngu ngốc đó hay sao?
- Nhưng em chỉ sợ đó là phút giây bồng bột của ông thôi, vì chưa bao giờ thấy ông tỏ ra là có thiện cảm với em…
- Lạ thật, sao em chẳng hiểu rằng tôi không có thì giờ. Em xem đấy, tôi còn có lúc nào rảnh mà đi tán tỉnh em được nữa. Vả lại, tôi không biết tán phụ nữ em ạ… Tôi chẳng bao giờ thấy chuyện làm cho một cô gái phải chờ đợi, đau đớn, khổ sở vì mình là niềm vui. Tôi cũng chưa bao giờ nghĩ đến chuyện hỏi đùa ai làm vợ cả… em hiểu không?
Đám cưới của họ tiến hành theo đúng như dự định. Và đặc biệt chẳng ai ngạc nhiên khi thấy chú rể lúi húi dưới phòng thí nghiệm mà quên mất cô dâu và khách khứa đang chờ mình làm lễ cưới…
Chỉ trong một giây ngắn ngủi, Ê-đi-xơn đã có một quyết định đúng đắn và sáng suốt, 13 năm chung sống./.