Lăng Cô là một làng chài mơ mộng nằm dưới chân dãy núi Bạch Mã chạy dài ra Biển Đông và nằm lọt thỏm giữa hai đèo, đèo Phú Gia ở phía Bắc và đèo Hải Vân ở phía Nam.
Lăng Cô thuộc về huyện Phú Lộc, một huyện cực nam của tỉnh Thừa Thiên – Huế, nằm cách Huế 62km và cách Đà Nẵng 38km. Từ Đà Nẵng đi ra Huế, sau khi vượt đèo Hải Vân chập chùng, khuất khúc quanh co trên 20km, Lăng Cô sẽ hiện ra trước mắt du khách như một bức tranh sơn thuỷ hữu tình. Cây cối ở đây rất tốt tươi, nước xanh biêng biếc, nhà cửa, lô nhô và xa xa là mây phủ đầu non… Nếu đi bằng đường hầm xuyên Đèo Hải Vân sơn, tuy có an toàn, thuận lợi và rút ngắn thời gian để đến Lăng Cô nhưng không thú vị bằng.
Đầm Lăng Cô phẳng lặng như tờ, nước trong suốt đáy, diện tích nước chừng 1.800 ha, thông ra biển Đông bằng cửa An Cư. Cũng như Đại Lãnh nằm dưới chân đèo Cả hoành tráng, Lăng Cô nép mình dưới chân đèo Hải Vân hùng vĩ, còn đẹp hơn cả Đại Lãnh về phong cảnh và ngon hơn về các món ăn. Từ hàng trăm năm qua, Lăng Cô vẫn là làng chài êm ả, thơ mộng và trữ tình. Lăng Cô từng là đề tài gợi hứng cho biết bao nhiều khách làng thơ, cho các nhà nhiếp ảnh. Vào những đêm trăng thanh gió mát của ngày hè, Lăng Cô sẽ đưa khách du quan vào cõi thơ mộng thần tiên.
Tên Lăng Cô chỉ mới xuất hiện từ thời Pháp thuộc.Thủa xa xưa, Lăng Cô chính là làng chài An Cư, người Pháp viết An Cư thành “L’Anco”, thế rồi người địa phương gọi theo cách đọc của người Pháp lâu dần thành thói quen khó bỏ. Có người lại bảo, Lăng Cô thủa xưa là nơi có nhiều cò đến ở. Lúc người Pháp đến đây chọn làm chỗ nghỉ dưỡng và gọi chệch làng cò thành Lăng Cô. Vua Khải Định nhà Nguyễn, trong chuyến tuần du vào mùa hè năm 1916, đi suốt một dải núi sông ở phía nam Kinh Thành, lúc đến đây đã thốt lên: “Quả là chốn bồng lai tiên cảnh!”, và cho xây dựng thành cung làm nơi tịnh dưỡng.
Thế nhưng Lăng Cô không chỉ có phon cảnh nên thơ, có bờ biển thoai thoải, bãi tắm lý tưởng mà nơi đây còn có nhiều loại hải sản phong phú, quý hiếm của một vùng đầm phá như ngọc trai, vẹm xanh, sò huyết, chình, tôm, cua … Cũng là hải sản, nhưng hải sản ở Lăng Cô ngon không nơi nào sánh được mà lại có quanh năm.
Sò huyết Lăng Cô ngon nổi tiếng cả nước chẳng thua gì sò huyết ở đầm Ô Loan (Phú Yên) hay đầm Thủy Triều (Cam Ranh). Những con sò còn tươi rói được mang đến phục vụ thực khách thưởng thức ngay tại chỗ trên những lò than hồng với đủ loại gia vị nước chấm hảo hạng. Cái béo, cái ngọt, vừa thơm ngon vừa bổ dưỡng sẽ làm cho du khách, dù có mệt mỏi đến đâu cũng tươi tỉnh lại ngay. Nếu muốn làm quà cho người thân ở xa thì đã có các hũ mắm sò chính hiệu “đặc sản Lăng Cô”, vừa có giá trị mà giá cả lại rất “bình dân”, thích hợp với túi tiền mọi người.
Du khách cũng có thể thưởng thức các món ăn như gỏi cá, gỏi ốc, mực xào, cá mú hấp, ghẹ luộc, tôm nướng … bất cứ lúc nào.
Nắm bắt được tiềm năng và ưu thế về du lịch ở đây nên năm 2001, Lăng Cô đã được Công ty du lịch Hương Giang “đánh thức” với sự ra đời của Khu du lịch Lăng Cô. Từ đó, Lăng Cô đã chuyển mình theo đà phát triển chung của đất nước và trở thành điểm dừng chân của khách du lịch bốn phương. Những cửa hàng, nhà nghỉ mọc lên khắp nơi. Rồi lại thêm sự kiện hầm đường bộ Hải Vân sơn được khai thông, theo như dẹ báo của Viện Nghiên cứu Chiếc lược Du lịch Việt Nam, Lăng Cô sẽ trở thành điểm du lịch nghỉ dưỡng lý tưởng trong cụm du lịch sinh thái Lăng Cô – Bạch Mã – Cảnh Dương và là điểm nhấn đầy ấn tượng về du lịch biển./.
Nguyễn Nhân Thống